Ana Sayfa > Bebek sağlığı

Bebeğiniz İshal Olursa

Ateş, kusma, sık ve sulu dışkı yapma gibi belirtilerle başlayan ishal, önlem alınmadığı takdirde çok ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

Dünyada her yıl 5-6 milyon çocuk ishalden hayatını kaybediyor. Türkiye'de de 0-1 yaş grubu bebek ölümlerinin yüzde 24'ünü ishal vakaları oluşturuyor. Gelişmiş ülkelerde daha az görülen ishal, gelişmemiş ülkelerdeki bebek ölümlerinin ise başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Örneğin gelişmemiş ülkeler arasında yer alan Afrika ve Uzakdoğu ülkelerinde 0-5 yaş grubu bebek ölümlerinde ishal vakalarının oranı yüzde 50'lere kadar çıkıyor. Rakamlara bakılınca durumun ciddiyeti daha iyi anlaşılıyor. Basit bir vaka olarak algılanmaması gereken ishal, özellikle haziran ayında sıcakların artmasıyla daha sık görülüyor, kasım ayına doğru ise azalıyor. Yaz aylarında ishal sorunu yaşayanların büyük çoğunluğu ise 6-24 aylık bebekler. Bunun en büyük nedeni de bebeğin katı gıdalara geçmesiyle olumsuz dış etkenlere karşı daha açık konuma gelmesi.

24 saatte üçten fazla sulu dışkılama veya sadece anne sütü ile beslenen bebeklerde her zamankinden daha sık ve sulu dışkılama olarak tanımlanan ishal vakalarının görülme sıklığı ve nedenleri, toplumun sağlık koşullarına göre değişiyor. Ülkemizde görülen ishallerin başlıca nedeni de beden ve çevre temizliğine önem verilmemesinden kaynaklanan enfeksiyonlar.

Bulaşma şekli ise dışkı ya da ağız temasıyla oluyor. Yani mikroplu yiyecekler yemek, mikroplu su içmek ya da mikroplu ellerle temas etmek enfeksiyonların kaynağı oluyor. Ülkemizde bebeklerde görülen ishalin bir diğer nedeni de kullanılan antibiyotikler. Kullanılan antibiyotiğin dışkının oluşum ortamını değiştirmesinden dolayı bazı bakterilerin gelişmesi, antibiyotik yüzünden meydana gelen ishallerin en ciddi olanları arasında yer alıyor.

Antibiyotik nedeniyle oluşan ishaller ilacın alınmasından 4-10 gün sonra ortaya çıkıyor. En tipik belirtileri karın krampları ve ateş. Çoğu zaman ilacın kullanımı bırakıldıktan sonra bu belirtiler ortadan kalksa da ishal ve susuzluk devam edebiliyor.

Bu durumda ishal tedavisine daha fazla ağırlık verilmesi gerekiyor.

Bebeğiniz ishal olduysa...

İshalin en belirgin bulguları, ateş, kusma, sık ve sulu dışkı yapma, bazı vakalarda karın ağrısı ve su kaybıdır. İshal olan bebeğinizin sulu dışkı sayısı günde 4-10 arasında olur ve ara sıra kusar. İdrarı azalır ve koyu renkli gelir. Huysuz ve huzursuzdur. Ağlarken gözyaşı dökmez ve gözleri içeri çöker. Ağzı ve dili kurur. Soluk alıp verişi ve nabzı hızlanır. Karın derisi çekilip bırakılınca eski haline hemen dönemez. Su kaybı yüzünden bıngıldağı içeri çöker. Bu belirtilerin birarada görülmesi durumun acilen bir doktora iletilmesinin işaretidir.

İshal sorunu yaşayan bebeklerde gıda ve su kaybının karşılanması son derece önemli. Çünkü her ishal, bebeğin kilo kaybetmesine ve normal gelişiminin sekteye uğramasına neden olur. Birden fazla ishal atağı geçiren bebeklerin gelişimini olumsuz etkileyen bu duruma bağlı olarak ortaya çıkan komplikasyonlar ise sorunu daha da büyütür.

İshal olan bebeğinizi nasıl beslemelisiniz?

İshal olan bebeklerde genellikle kusma da görülüyor. Kusma ve ishal nedeniyle su ve tuz kaybeden bebek yorgun düşüyor ve halsizleşi-yor. Bu yüzden çoğunlukla beslenmeyi reddediyor. Böylesi bir durumda eczanelerde ve sağlık kuruluşlarında bulunan tuz-şeker karışımı elektrolit çözeltilerden kullanmanız faydalı olabilir. Ancak uzmanlar, gerek bebeklik gerek de çocukluk döneminde ishal kesici ilaçların kullanılmasını önermiyorlar. Kullanılan bu çözeltilerin tatları bebeklerin pek hoşuna gitmediği için mide bulantısına ve ardından tekrar kusmalara neden olabilir. Bu nedenle çözeltinin 2-3 dakikada bir 1-2 tatlı kaşığı verilmesi gerekiyor.

Bu dönemde bebeğin beslenmesindeki ana kural su ve tuz kaybının yerine konması. Bu kaybı önlemek için ishal döneminde bebeğinize bol miktarda su içirmelisiniz. Ancak bu yeterli gelmeyebilir. Böyle zamanlarda çay ikinci alternatif olarak görülse de idrarla sıvı kaybını artırdığı için bebeğe çay içirmek pek uygun bulunmuyor. Hazır meyve suları, gazoz ve kolalı içeceklerse çok şekerli olduklarından ishali artırabiliyor. Anne sütü alan bebeklerde emzirmenin sürdürülmesi ve sıklığının artırılması en büyük yararı sağlıyor. Anne sütünün yanı sıra karışık ya da mamayla da beslenen 4-6 aylıktan küçük bebeklerde 1-2 gün süre ile süt formülleri veya yarı yarıya sulandırılmış ayran ek olarak veya tek başına verilebilir. Bir diğer önemli nokta da öğünlerin sık aralıklarla ve bebeği zorlanmadan yapılması.

Anne sütü almayan 4-6 aylıktan büyük bebeklere enerji açısından zengin, protein içeren, posasız, yumuşak besinler taze hazırlanarak verilebilir, içine ekmek doğranmış ayran veya yoğurt ilave edilmiş sulu pirinç lapası, elma, muz püresi de yedirilebilir. Ayrıca öğün aralarında da bol bol su içirmek ihmal edilmemeli.

İshalin ilaçla tedavisi Yetişkinlerde ishal tedavisinde kullanılan ilaçlar bebeğiniz için uygun olmayabilir. Çünkü bu ilaçların bebeklerde kullanımı bağırsakların çalışmasını engelleyerek ishali durdurabiliyor. Bu durum bağırsaklardaki sıvıları durgunlaştırarak enfeksiyona yol açan bakteri ve virüslerin kana karışmasına neden olur. Kana karışan bakteri ve virüsler çok daha ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.

Uzmanlar, ishal olan bebeklerde gereksiz yere antibiyotik kullanıldığını dikkat çekiyor. Oysa mikrobik ishallerin ortalama yüzde 70'i antibiyotik kullanmadan geçebilecek olan virüs ishalleri, işte bu nedenle ishalli bebeğe kaka testi yapılmadan antibiyotik kullanılmasının gereksiz olduğunun bilinmesi gerekiyor.

Doktora başvurmanız gereken durumlar...

* İshal giderek artıyorsa
* Bebeğiniz vücut ağırlığının %5'ini kaybetmişse
* Bebeğiniz yavaş hareket ediyorsa
* Ateşi yükselmişse
* Kusma devam ediyorsa

Bebeğinizde karın ağrısı da başladıysa onu mutlaka doktora götürmelisiniz.

İshalden korunmak için neler yapmalı?

* Temiz olduğuna inandığınız suları içirin. Eğer su konusunda emin değilseniz, suyu en az 10 dakika kaynatın ve oda sıcaklığına geldikten sonra içirin.
* Bebeğinizin sildiğiniz ya da banyo ettirdiğiniz suların temiz olup olmadığına dikkat edin. Eğer emin değilseniz, suyu en az 10 dakika kaynatın ve ılıdıktan sonra kullanın.
* Çocuğunuza yalnızca pastörize süt ve şişelenmiş meyve suyu verin.
* Taze meyve ve sebzeleri yıkamadan yedirmeyin.
* Meyvelerin kabuklarını soyun, et, balık ve deniz ürünlerini iyice pişirin.
* Peynir, yoğurt, dondurma gibi ürünlerin pastörize sütten yapıldığına emin olun.
* Sokaktan yiyecek almamaya dikkat edin.
* Yemek yemeden önce ve tuvaletten çıktıktan sonra ellerini yıkamasına özen gösterin.

Bebeğinizi iyileştirmek için neler yapabilirsiniz?

* ishal sırasında bebeğiniz sıvı kaybına uğrayacağı için bol sıvı tüketmesini sağlayın.
* Eğer bebeğiniz anne sütüyle besleniyorsa emzirmeye devam edin.
* Bebeğinizi yemesi için teşvik edin, sık sık ve az az besleyin.
* Bebeğiniz katı gıdalarla beslenmeye geçmişse, pirinç lapası, kuru ekmek, patates ve muz püresi gibi nişastalı yiyecekler verin. Bunun yanında kaynatılmış su ve bu suyla yapılmış ayran ve taze meyve suları içirip sıvı tüketimini artırın.
* Eğer bebeğinize inek sütü veriyorsanız bunun yerine yoğurdu tercih edin.
* İshal kesici ilaçlar kullanmayın. Eczanelerde ve sağlık kuruluşlarında bulunan tuz-şeker karışımı elektrolit çözeltilerden yararlanabilirsiniz.